1. با توجه به شیوع بالای کمبود ویتامین "D" در جامعه، قبل از ارائه مگادوز یا دوز پيشگيري (ماهی يك عدد مكمل 50000 واحدی)، اجرای دستورالعمل‌های موجود مکمل یاری ویتامین D ضروری است و اندازه‌گیری سطح سرمی ویتامین "D" فقط در مواردی که پزشک تشخیص داده است باید انجام شود.
  2. ویتامین D به عنوان ویتامین محلول در چربی دارای نقش های متعددی در بدن می‌باشد از جمله شرکت در متابولیسم کلسیم و فسفر در سلامت استخوان و تقویت سیستم ایمنی بدن در مقابل بیماری ها از جمله بیماری‌های تنفسی. 
  3. کمبود ویتامین D در بروز بیماریهای غیرواگیر، از جمله سرطان، بیماریهای قلبی-عروقی، دیابت و بیماری های خودایمنی دیده شده است. 
  4. از جمله راهکارهای پيشگيری و کنترل کمبود ريز مغذی‌ها درسیستم بهداشتی درمانی کشور: مکمل ياري، غنی سازی مواد غذايی وآموزش و اصلاح الگوی غذايی جامعه است. 
  5. ویتامین D را می‌توان از سه منبع دریافت کرد: تولید در داخل بدن از طریق قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید، مصرف مواد غذایی و نوشیدنی‌های حاوی ویتامین D و مصرف مکمل.
  6. مقادیر مورد نیاز به ویتامین D برای هریک از گروه های سنی و فیزیولوژیک مطابق جدول شماره 1 می‌باشد.

جدول1:  مقادیر مورد نیاز روزانه ويتامين D برحسب گروه سنی و فيزيولوژيک (منبع: Kraus 2017)

گروه سنی
واحد بين المللي در روز (Iu/d)
نوزادان 0 تا 6 ماه
400
نوزادان از 6 ماه تا 1 سال
400
کودکان 1 تا 3 سال
600
کودکان 4 تا 8 سال
600
کودکان از 8 تا 18سال
600
افراد 19 تا سن 70 سالگي
600
افراد 71ساله و بیشتر (زنان)
600
افراد 71ساله و بیشتر (مردان)
800

جدول2: طبقه بندی کفايت 25 دی هيدروکسی ويتامين D3 سرم (منبع: انجمن غدد درون ریز امریکا 2011)

طبقه بندي
25 دي هيدروکسی ويتامين D3 (نانو گرم بر میلی ليتر )
کمبود (deficient)
20 >
ناکافی (insufficient)
21-29
کافی (sufficient)
30 <
مسمومیت (Toxic)
100 <

 با توجه به اینکه کمبود ویتامین D مطابق جدول شماره 2 در حال حاضر از مشکلات شایع در کشور به شمار می‌رود. به طوری که شیوع کمبود ویتامین D از حدود 24 درصد در کودکان 23-15 ماهه تا 86 درصد در مادران باردار متغیر است و این کمبود در شهرها بیشتر از مناطق روستایی در همه گروه های سنی دیده می شود بنابراین برنامه مکمل یاری مطابق جدول شماره 3 در حال اجرا در کشور می‌باشد:  

جدول3: برنامه کشوری مكمل یاری ویتامین D

نام مکمل
شکل دارو
گروه سني
مقدار و روش دادن مکمل
مولتي ويتامين يا   ويتامين آ+د
قطره
شروع از روز 3 تا 5 تولد تا پايان 24 ماهگی
روزانه يک سي سي قطره آ + د يا مولتي ويتامين معادل 25 قطره در روز
ويتامين D
پرل
نوجوانان سن مدرسه
 (18-12 سال)
در طی 9 ماه از سال تحصیلی هرماه يک عدد قرص ژله‌ای 50 هزار واحدی
پرل
جوانان
ماهانه يک عدد قرص ژله‌ای 50 هزار واحدي
پرل
ميانسالان
ماهانه يک عدد قرص ژله‌ای 50 هزار واحدي
پرل
سالمندان
ماهانه يک عدد قرص ژله‌ای 50 هزار واحدي
پرل
مادران باردار
از شروع بارداری تا هنگام زایمان روزانه يک عدد قرص ژله‌ای 1000 واحدی
پرل
مادران شیرده
در 6 ماهه اول شیردهی روزانه يک عدد قرص ژله‌ای 1000 واحدی
کلسيم/ کلسيم D
قرص
سالمندان
روزانه يک عدد قرص حاوي 200 یا 400 یا 500 ميلي گرم کلسيم و 400 واحد بين المللي ويتامين D

در مورد کودکان (2 تا 8 سال):

در حال حاضر برنامه کشوری برای مکمل یاری آنها درنظر گرفته نشده است. با توجه به توصیه‌های کمیته کشوری پیشگیری و کنترل کمبود ویتامینD، به مادران آموزش داده شود که هر 2 ماه یکبار یک عدد مکمل 50 هزار واحدی ویتامین D تهیه و به کودک خود بدهند. 

  • مکمل های تجویز شده از طریق سیستم بهداشتی درمانی تامین کننده بخشی از نیازها می باشد و مابقی باید از طریق منابع غذایی حاوی کلسیم (شیر و لبنیات، انواع کلم، حبوبات و ...) و ویتامین D (ماهی‌های چرب، لبنیات، زرده تخم مرغ و ...) تامین شود.
  • لازم به ذکر است بالاترين سطح دريافت قابل تحمل (Upper Limit) ويتامين D برحسب گروه سني و فيزيولوژيک برای بزرگسالان روزانه 4000 واحد بين المللي و برای کلسيم نيز معادل 2500 ميلي گرم در روز تعيين شده است. مصرف مقادير بيشتر از 10،000 واحد بين المللي در روز در طولاني مدت می‌تواند موجب مسموميت شود.
  • مصرف همزمان مکمل 50 هزار واحدی ویتامین D با قرص کلسیم D بدون اشکال بوده و در محدوده ایمن از نظر دریافت ویتامین D قرار دارد. مکمل کلسیم همراه یا بعد از غذا میل شود.
  • براي پيشگيري از كمبود ويتامين "D" در زنان باردار، لازم است مطابق با دستورعمل مكمل ياري روزانه مادران باردار (1000 واحد روزانه) اقدام شود. 
  • با توجه به اين كه نوع تزريقي ويتامين "D"، زيست دسترسي خوبي ندارد لذا در سطح پيشگيري از كمبود این ويتامين، شکل تزریقی آن توصيه نمی‌شود.

ضامن ساز: تقویت سیستم ایمنی بدن یکی از راه‌های بسیار کارآمد در مقابله با ویروس کرونا می‌باشد، که در کنار رعایت نکات بهداشتی مانند شستن دست‌ها، رعایت فاصله اجتماعی و استفاده از ماسک می‌تواند شما را در مقابل این بیماری مصون نگه دارد.

منابع: سازمان بهداشت جهانی، معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی اراک